Nowelizacja ustawy o OZE: Kiedy wejdzie w życie i co zmieni dla prosumentów i inwestorów?
- Przyjęcie projektu UC118 przez Radę Ministrów planowane jest na pierwszy kwartał 2026 roku, co zrewolucjonizuje polski sektor OZE.
- Kluczowe zmiany obejmują znaczące uproszczenia procedur administracyjnych dla nowych i modernizowanych instalacji OZE.
- Nowe przepisy promują magazyny energii, wprowadzając specjalne strefy i wsparcie finansowe, z celem osiągnięcia 200 tys. przydomowych magazynów do 2027 roku.
- Wzmocniona zostanie rola prosumenta zbiorowego i wirtualnego, a spółdzielnie energetyczne będą mogły powstawać także w miastach.
- Planowana jest dalsza liberalizacja zasady 10H dla energetyki wiatrowej oraz nowe obowiązki dotyczące udziału OZE w przemyśle i ciepłownictwie.
- Reforma przyłączeń do sieci ma na celu walkę z blokowaniem mocy i zwiększenie transparentności dla inwestorów.
Rok 2026: Przełom dla OZE w Polsce i nowe zasady dla inwestycji
Dlaczego ta ustawa jest kluczowa? Kontekst i cele nowelizacji
Nadchodząca nowelizacja ustawy o OZE, oznaczona jako projekt UC118, stanowi kluczowy element polskiej transformacji energetycznej. Jej głównym celem jest implementacja unijnej dyrektywy RED III (2023/2413), co samo w sobie świadczy o jej znaczeniu. Moim zdaniem, jest to krok niezbędny do przyspieszenia rozwoju odnawialnych źródeł energii w naszym kraju. Nowe przepisy mają za zadanie nie tylko uprościć skomplikowane procedury administracyjne, ale także wprowadzić nowe, efektywne mechanizmy wsparcia, które będą stymulować inwestycje. Szczególny nacisk kładziony jest na sektor budownictwa, przemysłu oraz systemów ciepłowniczych i chłodniczych, gdzie potencjał do dekarbonizacji jest ogromny.
Na jakim etapie są prace? Przewidywany termin wejścia w życie nowych przepisów
Aktualnie prace nad projektem nowelizacji ustawy o OZE (UC118) koordynuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Zgodnie z oficjalnymi zapowiedziami, przyjęcie projektu przez Radę Ministrów jest planowane na pierwszy kwartał 2026 roku. Jest to termin, który wszyscy w branży OZE śledzimy z dużą uwagą, ponieważ wyznacza on horyzont czasowy dla wielu planowanych inwestycji i zmian strategicznych. Warto pamiętać, że proces legislacyjny bywa dynamiczny, ale ta data stanowi obecnie najbardziej wiarygodne odniesienie.
Koniec z biurokracją? Uproszczenia dla inwestorów w OZE
Dwa lata zamiast wieczności: Jak nowe terminy administracyjne przyspieszą budowę farm PV i wiatrowych?
Jednym z najbardziej oczekiwanych elementów nowelizacji są planowane uproszczenia procedur administracyjnych. Z mojego doświadczenia wiem, że to właśnie biurokracja jest często największą barierą dla rozwoju dużych projektów OZE. Nowe przepisy mają skrócić całkowity czas na uzyskanie pozwolenia na budowę dla nowych instalacji OZE do maksymalnie 2 lat. To znacząca zmiana, która może realnie przyspieszyć powstawanie farm fotowoltaicznych i wiatrowych, czyniąc Polskę bardziej atrakcyjną dla inwestorów.
Szybka ścieżka dla modernizacji: Co zyskają właściciele starszych instalacji?
Ustawodawca przewidział również ułatwienia dla tych, którzy już posiadają instalacje OZE i planują ich modernizację. Procedura dla modernizacji istniejących instalacji, zwłaszcza tych ze wzrostem mocy do 15%, ma trwać maksymalnie 3 miesiące. To dobra wiadomość dla właścicieli starszych systemów, którzy chcą zwiększyć ich efektywność lub dostosować do nowszych technologii bez konieczności przechodzenia przez długotrwałe i skomplikowane procesy administracyjne.
Fotowoltaika na budynkach i małe instalacje: Jakie ułatwienia przewiduje projekt?
Projekt nowelizacji nie zapomina o mniejszych instalacjach i fotowoltaice zintegrowanej z budynkami. Przewidziano dla nich dedykowane uproszczenia, które mają zrewolucjonizować proces modernizacji istniejących instalacji PV oraz ułatwić montaż nowych systemów na dachach czy elewacjach. Uważam, że to bardzo ważny kierunek, który wspiera rozwój rozproszonej energetyki i zwiększa udział obywateli w transformacji energetycznej.
Magazyny energii w centrum uwagi: Zmiany, które rewolucjonizują rynek
Instalacje hybrydowe na preferencyjnych warunkach: Dlaczego połączenie PV z magazynem będzie bardziej opłacalne?
Nowe przepisy wyraźnie promują instalacje hybrydowe, takie jak połączenie fotowoltaiki z magazynem energii. Wprowadzone zostaną specjalne uproszczenia, które sprawią, że takie rozwiązania staną się znacznie bardziej opłacalne. Dla mnie to sygnał, że rząd dostrzega kluczową rolę magazynowania energii w stabilizacji sieci i zwiększaniu autokonsumpcji. Inwestycja w magazyn energii przestanie być jedynie opcją, a stanie się strategicznym elementem każdej nowoczesnej instalacji OZE.
Specjalne strefy dla magazynów: Co oznacza pierwszeństwo w dostępie do sieci?
Jedną z innowacji jest koncepcja specjalnych obszarów infrastruktury dedykowanych magazynowaniu energii. W tych strefach procedury przyłączeniowe mają być znacznie uproszczone, a co najważniejsze, inwestorzy będą mogli liczyć na pierwszeństwo w dostępie do mocy sieciowych. To rozwiązanie ma na celu przyspieszenie budowy dużych magazynów, które są niezbędne dla elastyczności i bezpieczeństwa systemu energetycznego, szczególnie w kontekście rosnącego udziału niestabilnych źródeł OZE.
Rządowy cel 200 tys. magazynów: Jakie programy wsparcia pomogą go osiągnąć?
Rząd stawia sobie ambitny cel: osiągnięcie 200 tysięcy przydomowych magazynów energii do końca 2027 roku. Aby to osiągnąć, planuje się kontynuację i rozszerzenie programów wsparcia. Program "Mój Prąd" będzie nadal działał, ale z wyraźnym naciskiem na dofinansowanie magazynów energii. Dodatkowo, dostępne będą nowe środki finansowe w ramach Krajowego Planu Odbudowy. To pokazuje, jak poważnie traktuje się rozwój tego sektora, co jest dla mnie bardzo pozytywnym sygnałem.
Co nowa ustawa oznacza dla prosumentów? Kluczowe zmiany dla gospodarstw domowych
Prosument wirtualny i zbiorowy: Jakie nowe możliwości daje wspólne wytwarzanie energii?
Nowa ustawa znacząco wzmacnia rolę prosumenta zbiorowego i wirtualnego. To otwiera zupełnie nowe możliwości dla różnych grup odbiorców, którzy dotychczas nie mogli w pełni korzystać z dobrodziejstw OZE. Prosument wirtualny pozwoli na rozliczanie energii wytworzonej w dowolnym miejscu w sieci, niezależnie od miejsca jej zużycia, co jest rewolucyjne. Z kolei prosument zbiorowy ułatwi wspólne inwestycje w OZE np. dla mieszkańców jednego budynku wielorodzinnego. Uważam, że to krok w kierunku demokratyzacji energetyki.
Spółdzielnie energetyczne w miastach: Czy to szansa na tańszy prąd dla mieszkańców bloków?
Jedną z najbardziej wyczekiwanych nowości jest możliwość tworzenia spółdzielni energetycznych również w miastach, co dotychczas było zarezerwowane tylko dla gmin wiejskich. Od 2026 roku mieszkańcy bloków będą mogli wspólnie inwestować w OZE, pod warunkiem osiągnięcia 70% autokonsumpcji wytworzonej energii. To ogromna szansa na tańszy prąd i większą niezależność energetyczną dla wielu gospodarstw domowych w aglomeracjach. Widzę w tym duży potencjał, aby aktywizować społeczności lokalne do działania na rzecz zielonej energii.
Dofinansowanie po nowemu: Jak zmieni się program "Mój Prąd" i inne dotacje?
Program "Mój Prąd" będzie kontynuowany, ale z wyraźnym przesunięciem akcentu na dofinansowanie magazynów energii. To spójne z ogólną strategią promowania hybrydowych instalacji. Dodatkowo, prosumentom udostępnione zostaną nowe środki w ramach Krajowego Planu Odbudowy, co zapewni szeroki wachlarz możliwości finansowania inwestycji w OZE. Moim zdaniem, to kluczowe, aby wsparcie było dostępne i elastyczne, odpowiadając na różnorodne potrzeby.
Wielki powrót wiatraków i nowe obowiązki dla przemysłu: Zmiany sektorowe
Liberalizacja zasady 10H: Czy w Polsce powstanie więcej farm wiatrowych?
Resort klimatu zapowiada dalszą liberalizację zasady 10H, która dotyczy minimalnej odległości turbin wiatrowych od zabudowań. Potencjalne zmniejszenie tej odległości do 500 metrów może mieć ogromny wpływ na rozwój energetyki wiatrowej w Polsce. Szacuje się, że takie posunięcie mogłoby zwiększyć moc zainstalowaną o 60-70%. Z mojej perspektywy, to kluczowy element odblokowujący potencjał wiatru na lądzie, który jest jednym z najtańszych źródeł energii.
Zielona energia w przemyśle i ciepłownictwie: Jakie wymogi będą musiały spełnić firmy?
Nowa ustawa wprowadza również konkretne obowiązki dla sektora przemysłowego i ciepłowniczego. Przemysł będzie zobowiązany do zwiększenia udziału OZE o minimum 1,6 punktu procentowego jako średnia roczna dla lat 2021-2025. W ciepłownictwie przewiduje się wzrost udziału OZE o 1,1 punktu procentowego rocznie w latach 2026-2030. To wymusi na firmach inwestycje w zielone technologie i przyspieszy dekarbonizację tych sektorów, co jest absolutnie niezbędne dla osiągnięcia celów klimatycznych.
Cable pooling 2.0: Jak współdzielenie przyłącza z magazynem energii zoptymalizuje sieć?
Formuła cable pooling zostanie rozszerzona, co jest bardzo dobrą wiadomością. Dotychczas umożliwiała ona współdzielenie jednego przyłącza przez różne instalacje OZE. Teraz będzie to możliwe również z udziałem magazynów energii. Oznacza to, że np. farma fotowoltaiczna i wiatrowa, wraz z magazynem, będą mogły korzystać z jednego punktu przyłączenia do sieci. To rozwiązanie znacząco zoptymalizuje wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej i zmniejszy koszty przyłączeń, co jest kluczowe dla efektywności inwestycji.
Porządki w sieciach: Jak rząd walczy z blokowaniem mocy przyłączeniowych?
Krótsze terminy i wyższe opłaty: Czy nowe zasady przyłączeń ukrócą spekulacje?
W osobnym projekcie nowelizacji Prawa energetycznego, którego prace zostały czasowo wstrzymane w Sejmie w celu wypracowania kompromisu z branżą, planuje się wprowadzenie mechanizmów mających na celu likwidację tzw. "projektów widmo". To bardzo ważna kwestia, ponieważ wiele mocy przyłączeniowych jest blokowanych przez projekty, które nigdy nie zostaną zrealizowane. Proponowane zmiany obejmują wyższe zaliczki, bezzwrotną opłatę za rozpatrzenie wniosku oraz skrócenie ważności warunków przyłączenia z dwóch lat do jednego roku. Uważam, że te rozwiązania są niezbędne do uwolnienia potencjału sieci i zapewnienia sprawiedliwego dostępu dla realnych inwestorów.
Przeczytaj również: Opłata OZE: Kto płaci i dlaczego? Co z rachunkiem w 2026?
Publiczny dostęp do danych o sieci: Większa transparentność dla inwestorów
Kolejnym istotnym elementem jest planowane wprowadzenie publicznego dostępu do danych o sieciach elektroenergetycznych. To znacząco zwiększy transparentność dla inwestorów OZE. Dostęp do informacji o dostępnych mocach, planowanych modernizacjach czy obciążeniu sieci pozwoli na bardziej świadome i efektywne podejmowanie decyzji inwestycyjnych. Z mojego punktu widzenia, to fundamentalny krok w budowaniu zaufania i ułatwianiu planowania projektów OZE.
Jak przygotować się na zmiany? Praktyczne wskazówki
W obliczu tak znaczących zmian w prawie OZE, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie. Oto moje praktyczne wskazówki dla różnych grup interesariuszy:
- Dla prosumentów indywidualnych: Zintensyfikujcie monitorowanie programów wsparcia, zwłaszcza "Mój Prąd", który będzie kładł większy nacisk na magazyny energii. Rozważcie inwestycję w instalacje hybrydowe (PV + magazyn), ponieważ nowe przepisy uczynią je bardziej opłacalnymi.
- Dla mieszkańców miast i wspólnot: Przygotujcie się na możliwość tworzenia spółdzielni energetycznych. Zacznijcie analizować potencjał autokonsumpcji i możliwości wspólnych inwestycji w OZE na terenie swoich osiedli czy budynków.
- Dla inwestorów w farmy OZE: Śledźcie dalszy proces legislacyjny dotyczący liberalizacji zasady 10H i reformy przyłączeń do sieci. Bądźcie gotowi na szybsze procedury administracyjne i wykorzystajcie zwiększoną transparentność danych sieciowych do lepszego planowania projektów.
- Dla przedsiębiorców i przemysłu: Zacznijcie analizować swoje zapotrzebowanie na energię i możliwości zwiększenia udziału OZE w miksie energetycznym firmy, aby spełnić nadchodzące obowiązki. Rozważcie inwestycje w własne źródła OZE lub długoterminowe kontrakty na zieloną energię.
- Dla wszystkich: Bądźcie na bieżąco z komunikatami Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Nowelizacja ustawy o OZE to szansa na dynamiczny rozwój sektora, ale wymaga aktywnego śledzenia zmian i elastycznego reagowania.
