OZE 2026: Rewolucja w przepisach? Co musisz wiedzieć?

W obliczu dynamicznych zmian w krajobrazie energetycznym Polski, zrozumienie aktualnego statusu prawnego Ustawy o Odnawialnych Źródłach Energii (OZE) oraz nadchodzących modyfikacji jest absolutnie kluczowe. Ten artykuł dostarczy Państwu precyzyjnych informacji o harmonogramach prac legislacyjnych i wyjaśni, jak te zmiany, w szczególności te planowane na 2026 rok, wpłyną na prosumentów, inwestorów i całą branżę OZE.

Przepisy OZE w 2026 roku: Aktualny status i kluczowe zmiany

Rok 2026 zapowiada się jako okres intensywnych zmian w polskim prawie energetycznym, szczególnie w obszarze odnawialnych źródeł energii. Jako ekspert z branży, z uwagą śledzę te procesy, które mają fundamentalne znaczenie dla przyszłości OZE w naszym kraju. Mamy do czynienia z dwoma głównymi nurtami legislacyjnymi, które, choć niezależne, wzajemnie się uzupełniają i kształtują środowisko inwestycyjne.

Co już się zmieniło? Krótkie podsumowanie nowelizacji z końca 2024 roku

Zanim przejdziemy do planów na 2026 rok, warto przypomnieć o istotnych zmianach, które weszły w życie 27 grudnia 2024 roku. Nowelizacja ustawy o OZE wprowadziła szereg korzystnych rozwiązań dla prosumentów w systemie net-billing. To był ważny krok w kierunku stabilizacji i zwiększenia atrakcyjności inwestycji w mikroinstalacje.

• Powrót do rozliczeń RCEm: Osoby, które weszły do systemu net-billing przed 1 lipca 2024 roku, zyskały możliwość powrotu do rozliczeń opartych na średniej miesięcznej cenie energii elektrycznej (RCEm). To rozwiązanie, które wielu prosumentów postrzega jako bardziej przewidywalne i korzystne.
• Zwiększenie depozytu prosumenckiego: Wartość depozytu prosumenckiego została zwiększona o 23%, czyli o wartość podatku VAT. To oznacza, że prosumenci mają do dyspozycji większą kwotę ze sprzedaży niewykorzystanej energii, co poprawia opłacalność inwestycji.

Dwa nurty zmian w 2026: Dlaczego musisz śledzić zarówno Ustawę o OZE, jak i Prawo Energetyczne?

Aby w pełni zrozumieć nadchodzące zmiany i ich potencjalny wpływ, musimy mieć na uwadze dwa główne, równoległe procesy legislacyjne. Pierwszy to nowelizacja Ustawy o OZE (projekt UC118), która ma na celu wdrożenie unijnej dyrektywy RED III. Jej głównym zadaniem jest przyspieszenie procedur administracyjnych dla inwestycji w OZE, co jest niezwykle ważne dla deweloperów i inwestorów.

Drugi nurt to nowelizacja Prawa energetycznego (projekt UC84), koncentrująca się na uporządkowaniu procesu przyłączania nowych źródeł do sieci. Ten projekt, choć kluczowy dla stabilności systemu, wzbudził wiele kontrowersji w branży ze względu na proponowane zmiany w warunkach przyłączeniowych.

Śledzenie obu tych procesów jest absolutnie kluczowe. Zmiany w Ustawie o OZE mają ułatwić i przyspieszyć wydawanie pozwoleń, natomiast Prawo energetyczne określi, na jakich warunkach te instalacje będą mogły być w ogóle przyłączone do sieci. Bez spójnego i korzystnego otoczenia prawnego w obu tych obszarach, pełne wykorzystanie potencjału OZE w Polsce będzie utrudnione.

Rewolucja w pozwoleniach: Kiedy projekt UC118 (RED III) stanie się prawem?

Projekt nowelizacji ustawy o OZE (UC118) to odpowiedź na unijną dyrektywę RED III, która ma na celu znaczące przyspieszenie rozwoju odnawialnych źródeł energii w całej Europie. Jego głównym celem jest uproszczenie i skrócenie procedur administracyjnych, które często stanowią największą barierę dla inwestorów. Zgodnie z planami, przyjęcie tego projektu przez Radę Ministrów przewidziane jest na pierwszy kwartał 2026 roku. To bardzo dobra wiadomość dla branży, która od lat apeluje o szybsze procesy decyzyjne.

Koniec z wieloletnim czekaniem: Jakie będą maksymalne terminy na decyzje administracyjne?

Jednym z najbardziej oczekiwanych elementów nowelizacji UC118 jest drastyczne skrócenie maksymalnych terminów na uzyskanie decyzji administracyjnych. Obecne procedury potrafią ciągnąć się latami, co zniechęca inwestorów i opóźnia transformację energetyczną. Projekt zakłada, że dla nowych instalacji OZE maksymalny czas trwania procedur ma wynosić do 2 lat. To znacząca poprawa, ale są obszary, gdzie przyspieszenie będzie jeszcze większe:

• Modernizacja instalacji do 15%: Procedury mają być skrócone do 3 miesięcy.
• Instalacje fotowoltaiczne na budynkach: Również w tym przypadku maksymalny czas na decyzje ma wynosić do 3 miesięcy.
• Magazyny energii: Przyłączanie i uzyskiwanie pozwoleń dla magazynów energii ma być realizowane w terminie do 3 miesięcy.

Obszary przyspieszonego rozwoju OZE: Gdzie inwestycje ruszą najszybciej?

Nowelizacja wprowadza również innowacyjną koncepcję „obszarów przyspieszonego rozwoju OZE”. Są to specjalnie wyznaczone tereny, na których procedury uzyskiwania pozwoleń mają być jeszcze szybsze i bardziej uproszczone. To strategiczne posunięcie, które ma skoncentrować inwestycje w miejscach o największym potencjale i najmniejszych barierach. Co więcej, planowane jest tworzenie specjalnych stref dedykowanych dla infrastruktury sieciowej i magazynowania energii, co ma zapewnić kompleksowe wsparcie dla całego ekosystemu OZE.

Kontrowersyjna reforma przyłączeń do sieci: Etap projektu UC84

Równolegle do prac nad RED III, toczy się dyskusja wokół projektu nowelizacji Prawa energetycznego (UC84). Jego celem jest uporządkowanie i usprawnienie procesu przyłączania nowych źródeł OZE do sieci energetycznej. Niestety, ten projekt od samego początku wzbudza znaczne kontrowersje w branży, co doprowadziło do jego tymczasowego wstrzymania w Sejmie w styczniu 2026 roku.

Dlaczego branża protestuje? Analiza "kamieni milowych" i nowych opłat

Główne powody sprzeciwu branży OZE wobec projektu UC84 wynikają z kilku kluczowych propozycji, które zdaniem ekspertów, mogą znacząco utrudnić, a nawet zablokować wiele inwestycji:

• Wysokie zabezpieczenia finansowe: Projekt zakłada wprowadzenie bardzo wysokich zabezpieczeń finansowych, które inwestorzy musieliby wnosić na wczesnym etapie projektu. Dla wielu deweloperów, zwłaszcza tych mniejszych, może to stanowić barierę nie do pokonania.
• Sztywne terminy realizacji inwestycji ("kamienie milowe"): Proponowane "kamienie milowe" to sztywne i rygorystyczne terminy, których niedotrzymanie skutkowałoby utratą zabezpieczeń lub nawet cofnięciem warunków przyłączenia. W dynamicznym środowisku inwestycji OZE, gdzie wiele czynników zewnętrznych (np. dostępność komponentów, zmiany regulacyjne) może wpływać na harmonogram, takie rozwiązania są postrzegane jako zbyt restrykcyjne.
• Podniesienie zaliczek za przyłączenie: Projekt przewiduje również podniesienie zaliczek za przyłączenie, co dodatkowo obciąży budżety inwestorów.

Prace wstrzymane w Sejmie: Kiedy można spodziewać się wznowienia i jakich poprawek oczekuje rynek?

Wstrzymanie prac nad projektem UC84 w Sejmie w styczniu 2026 roku to sygnał, że rząd dostrzega obawy branży. Oficjalnym powodem są dalsze konsultacje z rynkiem, co jest dobrym znakiem. Branża oczekuje przede wszystkim złagodzenia najbardziej kontrowersyjnych zapisów, zwłaszcza tych dotyczących wysokości zabezpieczeń finansowych i elastyczności "kamieni milowych". Mam nadzieję, że dialog z ekspertami doprowadzi do wypracowania rozwiązań, które będą chronić stabilność sieci, ale jednocześnie nie zahamują rozwoju OZE.

Co to oznacza dla Twojej inwestycji? Potencjalny wpływ na małych i dużych deweloperów

Potencjalny wpływ projektu UC84, w jego obecnej lub zmodyfikowanej formie, jest zróżnicowany. Dla dużych deweloperów, posiadających solidne zaplecze finansowe, wysokie zabezpieczenia mogą być do udźwignięcia, choć z pewnością zwiększą ryzyko finansowe. Jednak dla małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią ważną część rynku OZE, te zapisy mogą okazać się barierą nie do przejścia. Mogą one zostać wyeliminowane z rynku, co doprowadzi do konsolidacji i zmniejszenia konkurencji. Niezależnie od skali, każdy inwestor będzie musiał dokładnie analizować ryzyka i planować inwestycje z większą ostrożnością, uwzględniając potencjalne opóźnienia i dodatkowe koszty.

Nowe przepisy OZE: Wpływ na technologie i uczestników rynku

Nadchodzące zmiany legislacyjne w 2026 roku nie tylko wpłyną na ogólny proces inwestycyjny, ale także w sposób szczegółowy oddziałają na poszczególne technologie OZE oraz na konkretnych uczestników rynku. Warto przyjrzeć się, jak te regulacje mogą zmienić dynamikę rozwoju poszczególnych sektorów.

Prosumenci w 2026 roku: Jakie zmiany w net-billingu i rozliczeniach warto znać?

Dla prosumentów kluczowe zmiany, jak wspomniałem, weszły w życie pod koniec 2024 roku. Możliwość powrotu do rozliczeń RCEm dla wcześniejszych beneficjentów oraz zwiększenie depozytu prosumenckiego o 23% (wartość VAT) to istotne modyfikacje, które poprawiają stabilność i przewidywalność systemu net-billingu. W 2026 roku nie przewiduje się na razie dalszych fundamentalnych modyfikacji w samym mechanizmie net-billingu, ale warto monitorować ewentualne dyskusje dotyczące przyszłych zmian, które mogą pojawić się w kontekście szerszej reformy rynku energii. Obecnie prosumenci mogą czuć się względnie bezpiecznie, planując swoje inwestycje w oparciu o ustalone zasady.

Magazyny energii: Dlaczego stają się kluczowym elementem systemu i jakie ułatwienia są planowane?

Magazyny energii to bez wątpienia przyszłość stabilnego systemu OZE. Ich rosnące znaczenie wynika z potrzeby bilansowania niestabilnej produkcji energii ze źródeł takich jak słońce czy wiatr. Nowe przepisy mają znacząco upraszczać ich przyłączanie, zwłaszcza jako instalacji hybrydowych z fotowoltaiką, co jest logicznym krokiem w kierunku zwiększenia autokonsumpcji i niezależności energetycznej. Planowane są liczne ułatwienia i wsparcie:

• Uproszczone procedury przyłączeniowe: Skrócenie terminów i uproszczenie formalności dla magazynów energii, szczególnie tych współpracujących z instalacjami OZE.
• Integracja z OZE: Promowanie magazynów jako integralnej części instalacji hybrydowych, co zwiększa ich efektywność.
• Programy dotacyjne: Oczekujemy, że programy wsparcia, takie jak następca "Mojego Prądu", będą w 2026 roku silnie wspierać inwestycje w domowe magazyny energii, oferując atrakcyjne dopłaty.

Cable pooling w praktyce: Na czym polega współdzielenie przyłącza i kto na tym zyska?

Cable pooling to innowacyjne rozwiązanie, które pozwala na współdzielenie jednego przyłącza do sieci przez wiele źródeł wytwórczych. W praktyce oznacza to, że na przykład farma fotowoltaiczna i farma wiatrowa mogą korzystać z tego samego punktu przyłączenia, co optymalizuje wykorzystanie infrastruktury sieciowej i obniża koszty. Nowe przepisy rozszerzają tę możliwość nie tylko między różnymi instalacjami OZE, ale także z udziałem magazynów energii. Na tym rozwiązaniu zyskują przede wszystkim:

• Inwestorzy: Obniżenie kosztów przyłączenia i optymalizacja wykorzystania dostępnej mocy przyłączeniowej.
• Operatorzy sieci: Lepsze zarządzanie obciążeniem sieci i efektywniejsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury.
• Środowisko: Szybszy rozwój OZE dzięki efektywniejszemu wykorzystaniu zasobów.

Przyszłość energetyki wiatrowej na lądzie: Czy Zintegrowane Plany Inwestycyjne odblokują nowe projekty?

Energetyka wiatrowa na lądzie, po okresie zastoju, znów ma szansę na dynamiczny rozwój. Planowane zmiany mają ułatwić proces inwestycyjny, przede wszystkim poprzez możliwość lokalizacji turbin na podstawie Zintegrowanego Planu Inwestycyjnego (ZPI). To narzędzie ma przyspieszyć procesy planistyczne i decyzyjne. Dodatkowo, rozszerzenie mechanizmu partycypacji społeczności lokalnej, w tym koncepcja prosumenta wirtualnego, ma zwiększyć akceptację społeczną dla nowych projektów wiatrowych, co jest kluczowe dla ich realizacji.

Biometan i wodór: Jaki system wsparcia i ramy prawne są tworzone dla tych paliw?

W kontekście dekarbonizacji, biometan i wodór odnawialny odgrywają coraz większą rolę. Nowe ramy prawne i systemy wsparcia są tworzone z myślą o promowaniu produkcji biometanu i jego efektywnym wprowadzaniu do sieci gazowych. To otwiera nowe perspektywy dla rolnictwa i przemysłu. Co więcej, gwarancje pochodzenia zostają rozszerzone między innymi na wodór odnawialny, co ma na celu uwiarygodnienie i wsparcie inwestycji w tę technologię, kluczową dla przyszłości zielonej gospodarki.

Harmonogram zmian: Czego realnie spodziewać się w 2026 roku?

Zrozumienie harmonogramu prac legislacyjnych jest kluczowe dla każdego, kto planuje inwestycje w sektorze OZE. Choć wiele terminów jest orientacyjnych i może ulec zmianie, możemy wskazać najbardziej prawdopodobne scenariusze na 2026 rok, opierając się na dostępnych informacjach i moim doświadczeniu.

Q1 2026: Przewidywany termin przyjęcia nowelizacji wdrażającej RED III

Zgodnie z planami, pierwszy kwartał 2026 roku to kluczowy moment dla projektu UC118, czyli nowelizacji wdrażającej dyrektywę RED III. Przyjęcie jej przez Radę Ministrów będzie silnym sygnałem dla rynku, że Polska poważnie traktuje przyspieszenie inwestycji w OZE. Choć wejście w życie przepisów może nastąpić nieco później, sam fakt przyjęcia projektu uruchomi procesy przygotowawcze u inwestorów i w administracji.

Luty 2026 i dalej: Dalsze losy reformy procesu przyłączeniowego

Sytuacja wokół projektu UC84, dotyczącego reformy przyłączeń do sieci, jest bardziej złożona. Wstrzymanie prac w styczniu 2026 roku wskazuje na potrzebę dalszych konsultacji. Oczekuje się, że od lutego 2026 roku prace zostaną wznowione, ale ich dalsze losy są niepewne. Możemy spodziewać się intensywnych negocjacji i potencjalnych poprawek. Inwestorzy powinni śledzić ten proces z największą uwagą, ponieważ ostateczny kształt tych przepisów będzie miał bezpośredni wpływ na rentowność i wykonalność wielu projektów.

Przeczytaj również: OZE 2026: Pakiet Sieciowy i RED III. Rewolucja dla inwestorów?

Jak przygotować się na nadchodzące zmiany? Praktyczne wskazówki dla inwestorów i prosumentów

W obliczu tak dynamicznych zmian, proaktywne podejście jest niezbędne. Oto kilka praktycznych wskazówek, które, jako Tomasz Przybylski, mogę Państwu zaoferować:

• Monitoruj proces legislacyjny: Regularnie sprawdzaj status prac nad projektami UC118 i UC84 na stronach Rządowego Centrum Legislacji. To pozwoli Ci być na bieżąco z najnowszymi informacjami i przewidywać ewentualne opóźnienia lub zmiany.
• Konsultuj się z ekspertami: Skorzystaj z usług prawników i doradców energetycznych, którzy specjalizują się w OZE. Ich wiedza może okazać się bezcenna w interpretacji nowych przepisów i dostosowaniu strategii inwestycyjnej.
• Elastyczne planowanie inwestycji: Bądź gotowy na modyfikacje w swoich planach. W tak zmiennym środowisku, elastyczność w harmonogramach i budżetach jest kluczowa.
• Rozważ technologie przyszłości: Inwestuj w technologie, które są priorytetem legislacyjnym, takie jak magazyny energii czy rozwiązania hybrydowe. Mają one największe szanse na wsparcie i ułatwienia.
• Angażuj się w dialog branżowy: Bądź częścią środowiska branżowego, uczestnicz w konferencjach i panelach dyskusyjnych. Wymiana doświadczeń i wspólne działanie mogą pomóc w kształtowaniu korzystnych rozwiązań.