W 2026 roku program „Czyste Powietrze” kontynuuje zasady wprowadzone już w 2025 roku, koncentrując się na głębokiej modernizacji energetycznej. Poniżej przedstawiam kluczowe wymogi i zmiany, na które musisz zwrócić uwagę:
- Obowiązkowy audyt energetyczny: To podstawa. Zanim zaczniesz jakiekolwiek prace, musisz zlecić audyt, który precyzyjnie określi zakres niezbędnych działań termomodernizacyjnych. Jego koszt (do 1200 zł) jest kwalifikowany do dofinansowania.
- Wymóg kompleksowej termomodernizacji: Program stawia na efektywność. Jeśli Twój budynek ma wysokie zużycie energii (powyżej 80 kWh/m² rocznie), aby uzyskać dotację, musisz zrealizować prace, które obniżą to zużycie o co najmniej 40% (do poziomu max. 80 kWh/m² rocznie) lub do poziomu max. 40 kWh/m² rocznie.
- Brak dotacji na kotły gazowe: To istotna zmiana od 14 czerwca 2024 roku nie ma już możliwości uzyskania dofinansowania na zakup i montaż kotłów gazowych.
- Konieczność korzystania z Listy ZUM: Wszystkie urządzenia i materiały, które chcesz sfinansować z dotacji, muszą znajdować się na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM). To gwarancja ich jakości i spełnienia norm.
- Wymóg posiadania nieruchomości przez co najmniej 3 lata: Aby móc ubiegać się o wsparcie, musisz być właścicielem lub współwłaścicielem budynku jednorodzinnego od co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku. Wyjątkiem jest dziedziczenie.
- Rola operatorów przy najwyższym poziomie dofinansowania i prefinansowaniu: Jeśli kwalifikujesz się do najwyższego poziomu dofinansowania lub chcesz skorzystać z prefinansowania, wniosek musisz złożyć za pośrednictwem operatora programu.
Kto może skorzystać z dotacji w programie Czyste Powietrze?
Zgodnie z moją wiedzą i doświadczeniem, program „Czyste Powietrze” jest skierowany do osób fizycznych, które są właścicielami lub współwłaścicielami budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub wydzielonego w takim budynku lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą. Kluczowym wymogiem jest posiadanie tej nieruchomości od co najmniej 3 lat przed datą złożenia wniosku o dofinansowanie. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy nieruchomość została nabyta w drodze dziedziczenia. Pamiętaj, że dotacja przysługuje tylko na jeden budynek, co oznacza, że jeśli posiadasz kilka nieruchomości, możesz wybrać tylko jedną do modernizacji w ramach programu.
Ile pieniędzy możesz zyskać? Trzy poziomy dofinansowania
Program „Czyste Powietrze” oferuje trzy poziomy dofinansowania, które są uzależnione od Twoich dochodów. To bardzo ważne, abyś dokładnie sprawdził, do którego progu się kwalifikujesz, ponieważ od tego zależy wysokość otrzymanej dotacji.
Poziom podstawowy dofinansowania jest przeznaczony dla wnioskodawców, których roczny dochód nie przekracza 135 000 zł. W tym przypadku możesz liczyć na dotację pokrywającą do 40% kosztów kwalifikowanych inwestycji, przy czym maksymalna kwota dofinansowania wynosi 66 000 zł. To solidne wsparcie, które może znacząco obniżyć koszty termomodernizacji.
Jeśli Twoja sytuacja dochodowa jest nieco niższa, możesz kwalifikować się do podwyższonego poziomu dofinansowania. Kryterium tutaj jest średni miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym. Dla gospodarstwa wieloosobowego dochód ten nie może przekraczać 2 250 zł na osobę, natomiast dla gospodarstwa jednoosobowego 3 150 zł. W ramach tego poziomu możesz otrzymać dotację pokrywającą do 70% kosztów kwalifikowanych, a maksymalna kwota wsparcia to aż 99 000 zł.
Najwyższy poziom dofinansowania jest dedykowany osobom o najniższych dochodach. Średni miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie wieloosobowym nie może przekraczać 1 300 zł, a w gospodarstwie jednoosobowym 1 800 zł. Alternatywnym kryterium jest posiadanie prawa do zasiłku stałego, okresowego, rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym przypadku program oferuje dofinansowanie pokrywające do 100% kosztów kwalifikowanych, z imponującą maksymalną kwotą dotacji wynoszącą 136 200 zł. Warto pamiętać, że w przypadku tego poziomu, wniosek często wymaga złożenia za pośrednictwem operatora programu, co ma na celu ułatwienie procesu beneficjentom.
Co możesz sfinansować? Katalog kosztów kwalifikowanych
Program „Czyste Powietrze 2026” koncentruje się na wspieraniu rozwiązań, które realnie przyczyniają się do poprawy efektywności energetycznej i redukcji emisji zanieczyszczeń. Z mojego punktu widzenia, to rozsądne podejście, które promuje przyszłościowe technologie.
W ramach programu możesz sfinansować wymianę starych, nieefektywnych źródeł ciepła (tzw. „kopciuchów”) na nowoczesne i ekologiczne urządzenia. Oto, co jest obecnie kwalifikowane:
- Pompy ciepła: To jedno z najbardziej promowanych rozwiązań, ze względu na ich wysoką efektywność i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.
- Kotły na biomasę (pellet) o podwyższonym standardzie: Jeśli preferujesz biomasę, możesz zainwestować w nowoczesne kotły spełniające rygorystyczne normy emisji.
- Ogrzewanie elektryczne: W niektórych przypadkach, zwłaszcza w połączeniu z fotowoltaiką (choć sama fotowoltaika ma już osobny program „Mój Prąd”), ogrzewanie elektryczne może być efektywnym rozwiązaniem.
Należy bezwzględnie pamiętać, że od 14 czerwca 2024 r. nie ma już dofinansowania na kotły gazowe. Ta zmiana ma na celu dalsze promowanie bardziej ekologicznych i niezależnych od paliw kopalnych rozwiązań.
Oprócz wymiany źródła ciepła, kluczowym elementem programu jest kompleksowa termomodernizacja. Dofinansowanie obejmuje szereg prac, które mają na celu zminimalizowanie strat ciepła w budynku. Mówimy tu o ociepleniu przegród budowlanych, czyli ścian zewnętrznych, dachu, stropodachu, podłóg na gruncie lub nad nieogrzewaną piwnicą. Bardzo ważna jest również wymiana stolarki okiennej, drzwiowej oraz bram garażowych na nowe, energooszczędne modele. Jak już wspomniałem, w przypadku budynków o wysokim zużyciu energii (powyżej 80 kWh/m² rocznie), prace muszą obniżyć zużycie energii o co najmniej 40% (do poziomu max. 80 kWh/m² rocznie) lub do poziomu max. 40 kWh/m² rocznie. To ambitny, ale osiągalny cel, który przynosi ogromne korzyści.
Kolejnym kosztem kwalifikowanym jest wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, czyli rekuperacja. To rozwiązanie, które pozwala na stałą wymianę powietrza w domu bez strat ciepła, co jest niezwykle ważne dla komfortu, zdrowia mieszkańców i dalszych oszczędności energetycznych. Rekuperacja poprawia jakość powietrza wewnętrznego i jest doskonałym uzupełnieniem kompleksowej termomodernizacji.
Chcę podkreślić, że absolutnie kluczowa jest Lista ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów). To swego rodzaju „biała lista” produktów i urządzeń, które spełniają określone kryteria jakościowe i efektywnościowe. Tylko te, które znajdują się na tej liście, mogą być objęte dofinansowaniem. To dla Ciebie gwarancja, że inwestujesz w sprawdzone i skuteczne rozwiązania, a dla programu pewność, że środki są wydawane na cele, które realnie poprawiają stan środowiska i efektywność energetyczną.
Jak bezbłędnie złożyć wniosek o dofinansowanie?
Złożenie wniosku o dofinansowanie w programie „Czyste Powietrze” może wydawać się skomplikowane, ale z odpowiednim przygotowaniem jest to proces do przejścia. Z mojego doświadczenia wynika, że kluczem jest systematyczność i dokładność.
Pierwszym i absolutnie obowiązkowym krokiem jest wykonanie audytu energetycznego. Nie pomijaj tego etapu! Audytor dokładnie zbada Twój budynek i wskaże optymalny zakres prac termomodernizacyjnych, które pozwolą osiągnąć wymagane przez program obniżenie zużycia energii. Koszt audytu, wynoszący do 1200 zł, jest kwalifikowany do dofinansowania, więc nie musisz się martwić o jego pokrycie.
Gdy masz już audyt, możesz przystąpić do składania wniosku online. Jest to najczęściej wybierana i najwygodniejsza metoda:
- Wejdź na stronę Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD) pod adresem gwd.nfosigw.gov.pl.
- Zaloguj się za pomocą Profilu Zaufanego lub e-dowodu. To niezbędne do potwierdzenia Twojej tożsamości.
- Wypełnij formularz wniosku, wprowadzając wszystkie wymagane dane dotyczące nieruchomości, planowanych prac oraz Twojej sytuacji dochodowej. Bądź precyzyjny każde pole ma znaczenie.
- Dołącz wymagane załączniki, takie jak audyt energetyczny, dokumenty potwierdzające dochody czy akt własności nieruchomości.
- Po dokładnym sprawdzeniu wszystkich danych, wyślij wniosek elektronicznie. Otrzymasz potwierdzenie jego złożenia.
Jeśli preferujesz tradycyjne metody, masz również alternatywne sposoby składania wniosku. Możesz to zrobić papierowo, osobiście lub listownie, w odpowiednim dla Twojego miejsca zamieszkania Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW). Wiele gmin, które podpisały porozumienie z WFOŚiGW, również oferuje wsparcie w wypełnianiu i przyjmowaniu wniosków, co może być bardzo pomocne, zwłaszcza dla osób mniej biegłych w obsłudze komputera.
Warto również wiedzieć o możliwości uzyskania finansowania i dotacji za pośrednictwem banków, które oferują Kredyt Czyste Powietrze. To rozwiązanie pozwala na sfinansowanie inwestycji kredytem bankowym, a dotacja z programu jest przelewana bezpośrednio na konto kredytu, co obniża jego kwotę. To wygodna opcja dla tych, którzy nie chcą czekać na środki z dotacji i wolą rozpocząć prace od razu.
Unikaj błędów: Jak nie stracić dotacji?
Jako ekspert, często widzę, że drobne błędy mogą kosztować beneficjentów utratę dofinansowania. Chcę Cię przed nimi przestrzec, abyś mógł przejść przez proces bezproblemowo.
Najczęstszym i najbardziej kosztownym błędem jest rozpoczęcie jakichkolwiek prac termomodernizacyjnych przed wykonaniem audytu energetycznego lub, co gorsza, przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Pamiętaj, że audyt energetyczny jest obowiązkowy i musi być wykonany jako pierwszy krok. Rozpoczęcie prac bez niego lub przed formalnym złożeniem wniosku może skutkować tym, że poniesione koszty nie zostaną zakwalifikowane do dofinansowania, a Ty stracisz szansę na dotację.
Kolejnym krytycznym punktem jest wybór wykonawcy lub zakup urządzeń i materiałów, które nie znajdują się na Liście ZUM. Jak już wspomniałem, Lista ZUM to gwarancja jakości i zgodności z wymogami programu. Jeśli zdecydujesz się na produkty spoza tej listy, nawet jeśli wydają się atrakcyjne cenowo, musisz liczyć się z tym, że ich koszt nie zostanie objęty dofinansowaniem. Zawsze sprawdzaj, czy Twój wykonawca korzysta z certyfikowanych produktów z listy ZUM.
Na koniec, niezwykle ważne jest realizowanie całego planu wynikającego z audytu energetycznego. Audyt nie jest tylko formalnością to mapa drogowa Twojej termomodernizacji. Niezgodność z audytem, zwłaszcza w kontekście wymogów kompleksowej termomodernizacji i obniżenia zużycia energii o określony procent, może prowadzić do utraty dotacji. Program promuje głęboką modernizację, a nie tylko częściowe działania. Upewnij się, że wszystkie zaplanowane prace są realizowane zgodnie z zaleceniami audytora.
Rozliczenie inwestycji: Co musisz zrobić po zakończeniu prac?
Zakończenie prac to nie koniec formalności, ale ostatni etap na drodze do otrzymania pełnej dotacji. Ważne jest, abyś dokładnie wiedział, co musisz zrobić, aby rozliczyć inwestycję.
Po zakończeniu wszystkich prac termomodernizacyjnych, zgodnie z planem wynikającym z audytu energetycznego, musisz złożyć wniosek o płatność. Do tego wniosku należy dołączyć szereg kluczowych dokumentów, które potwierdzą prawidłowe wykonanie inwestycji. Będą to przede wszystkim faktury za wykonane prace i zakupione materiały, które muszą być wystawione na beneficjenta programu. Upewnij się, że faktury są czytelne i zawierają wszystkie niezbędne dane. Niezbędne będzie również świadectwo charakterystyki energetycznej, o którym opowiem za chwilę.W programie „Czyste Powietrze” dostępny jest również mechanizm prefinansowania, co jest ogromnym ułatwieniem dla wielu beneficjentów. Prefinansowanie polega na tym, że część dotacji (zaliczka) jest wypłacana bezpośrednio na konto wykonawcy jeszcze przed rozpoczęciem prac. Jest to opcja dostępna dla beneficjentów z podwyższonego i najwyższego progu dofinansowania. Dzięki temu nie musisz wykładać całej kwoty z własnej kieszeni na start, co znacząco odciąża Twój budżet i przyspiesza realizację inwestycji. W praktyce, po podpisaniu umowy o dofinansowanie, zaliczka jest przekazywana wykonawcy, a Ty możesz spokojnie obserwować postępy prac.
Kluczowym dokumentem do rozliczenia inwestycji, który potwierdza osiągnięcie zamierzonych efektów energetycznych, jest świadectwo charakterystyki energetycznej. Musi ono zostać sporządzone po zakończeniu modernizacji i jasno wykazać, że budynek spełnia nowe, poprawione parametry efektywności energetycznej, zgodnie z założeniami audytu i programu. Bez tego świadectwa rozliczenie dotacji nie będzie możliwe.
Połącz dotację z innymi formami wsparcia i zyskaj więcej
Zawsze namawiam moich klientów, aby maksymalnie wykorzystywali dostępne formy wsparcia. Dotację z programu „Czyste Powietrze” możesz połączyć z ulgą termomodernizacyjną. Oznacza to, że wydatki, które poniosłeś na termomodernizację i które nie zostały pokryte dotacją (czyli Twój wkład własny), możesz odliczyć od podstawy opodatkowania w rocznym zeznaniu PIT. To pozwala na uzyskanie podwójnych korzyści raz w postaci dotacji, a drugi raz poprzez zmniejszenie podatku. Pamiętaj, aby dokładnie dokumentować wszystkie wydatki i konsultować się z doradcą podatkowym, aby optymalnie skorzystać z obu form wsparcia.
